Diş hekimliğinin sıklıkla öne çıkan bir dalı olan ortodonti, maloklüzyon olarak bilinen ve dişlerin çarpıklığı sebebiyle ağzın kötü kapanış durumunu iyileştirmeye odaklanan bir çalışma alanıdır. Genellikle diş teli tedavisi ile tanınan bu dal, farklı birçok tedavi şeklini de içermektedir. Ortodontik tedaviler, küçük yaşlardan itibaren başlayabileceği gibi ihtiyaç durumunda yetişkinlik çağlarında da uygulanabilmektedir. Bununla birlikte bu grup tedaviler sırasında ağız sağlığını korumaya yönelik ipuçlarını bilmek ve özellikle de ağız içi temizliğini ve bakımını doğru yapabilmek oldukça önemlidir. Dişlerde oluşan düzensizlik, çarpıklık ve çene bozukluklarının yanı sıra ortodonti tedavisi ile alt ve orta yüz bölgesindeki birtakım sorunlar da düzeltilebilmektedir.
Ortodontik Tedavi Nedir?
Dişlerin, çene kemiği üzerinde yanlış, çarpık, yamuk, ayrık ve benzer şekillerde hatalı sıralanması sonucu meydana gelen sorunları düzeltmeye yönelik bir diş hekimliği dalı olan ortodonti, aynı zamanda çene ve yüz bölgesi sorunlarının teşhis ve tedavisini de kapsamaktadır. Bu noktada uygulanan tedavilerdeki asıl amaç, dişlerin doğru şekilde sıralanmasını sağlayarak olası çiğneme ve konuşma sorunlarının önüne geçebilmek ve çenenin dişler ile uyumunu sağlayabilmektir. Öyle ki çenenin olması gereken konumdan önde veya arkada olması da ortodontik bir problem olarak değerlendirilmektedir. Buna göre ortodontik tedavi, kısaca dişleri kademeli bir şekilde hizalı ve uygun konuma getirilmesini amaç edinmektedir. Ortodonti tedavisi çoğunlukla şu yöntemler kullanılmaktadır:
- Diş Telleri: Braket veya sabit aparey olarak da bilinen bu araçlar, ortodonti tedavisinde en sık başvurulan yöntemdir. Braketler, dişlere tutturulan ve dişleri kademeli olarak istenilen pozisyona getiren seramik veya metal yapıdaki materyallerdir. Diş telleri, dişlerdeki çapraşıklık, boşluk veya çeneler arası ilişkideki sorunlara göre farklı materyaller ile desteklenmektedir.
- Şeffaf Plaklar (Invisalign): Özellikle son yıllarda çocuk ve yetişkinler tarafından tercih edilen, diş teline oranla daha az belli olan ve estetik kaygısı bulunan kişilerce kullanılan dental cihazlardır. Tedavi esnasında sağladığı konfor ve temizleme kolaylığı bakımından tel tedavilerine göre daha çok avantajlıdır. Bu plaklar gün içerisinde takıp çıkarılabilmekte ve haftalık yada 10 günlük periyotlarda yenilenmektedir. Tıpkı diş telleri gibi şeffaf plaklar da, dişlerdeki çapraşıklıklar, dişler arasındaki boşluklar, çene darlığı ve diğer ortognatik sorunların da çözülmesini etkili şekilde sağlamaktadırlar.
- Lingual Braketler: Geleneksel tellerden farklı olarak dişlerin iç yüzeyine yerleştirilen ve dışarıdan görünmeyen bu iş telleri, dış görünümlerine önem veren hastalar için idealdir. Çalışma şekilleri geleneksel diş telleri ile benzerlik göstermektedir. Ancak temizliğinin zor olması ve konuşmayı etkilemesi açısından, günümüzde daha az tercih edilmektedir.
- Lastikler: Dişler arasında boşlukların kapatılmasında, dişlerin belirli pozisyonlara kaydırılmasında ve çeneler arası kapanış ilişkilerinin tedavi edilmesinde bazıları sabit bazıları ise takıp çıkarılabilir, tedavi içerinden geçici süreliğine kullanılan materyallerdir.
- Ameliyat: Ortognatik cerrahi tedavisi olarak isimlendirilen bu ameliyatlar, iskelet yapı bozukluğu bulunan ve gelişim dönemini tamamlayan kişilere uygulanmaktadır. Cerrahi müdahaleler, ortodontik tedavilerin bir basamağı olup, ayrı bir tedavi şekli olarak değerlendirilmemelidir. Üst ve alt çenenin çok geride veya önde olması, dudak ve damak yarığı gibi yüz deformiteleri genellikle bu şekilde tedavi edilir.
Estetik kaygıları gidermenin yanı sıra daha sağlıklı bir ağız ve çene fonksiyonuna kavuşmayı da sağlayan bu tedaviler, genel ağız sağlığını korumada da önemli bir rol oynamaktadır. Bu tedavilere, ayrıca diş çürümeleri, diş kayıpları veya diş eti hastalıklarını önleyebilmek amacıyla da gerek duyulabilmektedir.